خیرالله خیرخواه، از چهره‌های نزدیک به هسته اولیه طالبان، در طول فعالیت خود سمت‌های مختلفی از جمله ولسوال سپین‌بولدک، نخستین سخنگوی طالبان، فرمانده جنگی در شمال افغانستان، وزیر داخله، والی هرات، عضو هیات مذاکره‌کننده طالبان و وزیر اطلاعات و فرهنگ را بر عهده داشته است.
به گزارش اینترنشنال، او پس از بازداشت در سال ۲۰۰۲ به زندان گوانتانامو منتقل شد، اما در چارچوب تبادل زندانیان آزاد شد و پس از بازگشت طالبان به قدرت، وزیر اطلاعات و فرهنگ شد. او اکنون والی میدان وردک است.

خیرالله خیرخواه که اصالتاً از ولسوالی سیدکرم ولایت پکتیا است، در سال ۱۹۶۷ در ولسوالی ارغستان ولایت قندهار به دنیا آمد. او در دوران حکومت کمونیستی همراه با خانواده‌اش در شهر کویته بلوچستان زندگی می‌کرد و در مدارس دینی مختلف آموزش دید.
او علاوه بر زبان مادری‌اش پشتو، به زبان‌های فارسی، عربی، انگلیسی و اردو نیز آشنایی دارد.

خیرخواه تنها چند روز پس از تأسیس طالبان به رهبری ملا محمد عمر در جون ۱۹۹۴ به این گروه پیوست.
پس از تصرف ولسوالی سپین‌بولدک در چهاردهمین روز عملیات نظامی طالبان، به عنوان ولسوال این منطقه منصوب شد و پیش از سقوط کابل به دست طالبان، نخستین سخنگوی این گروه شد.
او پس از دوره سخنگویی، از سال ۱۹۹۶ تا ۱۹۹۹ وزیر داخله طالبان بود. سپس از این سمت کنار گذاشته شد و تا پایان حکومت نخست طالبان، رییس تنظیم حوزه جنوب‌غرب و والی هرات بود.

بر بنیاد اطلاعات «پروژه مقابله با افراط‌گرایی» در امریکا، در دوران ولایت خیرخواه در هرات، ابومصعب الزرقاوی، رهبر وقت القاعده در عراق، یک پایگاه آموزشی در این ولایت داشت. به این ترتیب، خیرخواه با رهبران القاعده نیز در تماس بود.
او پس از حملات ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ تلاش کرد برای مقابله با ایتلاف تحت رهبری امریکا و جبهه شمال، حمایت مقام‌های ایرانی را جلب کند، اما به دستاورد قابل توجهی نرسید.
خیرخواه پس از سقوط حکومت نخست طالبان، در فبروری ۲۰۰۲ در منطقه مرزی میان سپین‌بولدک و بلوچستان بازداشت شد و در اول می همان سال به زندان گوانتانامو انتقال یافت.

او در سخنرانی خود به مناسبت نخستین سالگرد بازگشت طالبان به قدرت، درباره انتقالش به گوانتانامو گفت که در طول پرواز، آرزوی مرگ کرده بود. به گفته او، شدت محدودیت‌ها و شرایط انتقال به اندازه‌ای دشوار بود که آرزو می‌کرد هواپیما سقوط کند تا پیش از رسیدن به مقصد در «محکمه الهی» حاضر شود.
خیرخواه حدود ۱۲ سال را در زندان گوانتانامو سپری کرد. او سرانجام همراه با چهار مقام ارشد دیگر طالبان؛ محمد فاضل مظلوم، عبدالحق وثیق، نورالله نوری و محمد نبی عمری، در چارچوب توافق تبادل زندانیان میان طالبان و امریکا و با میانجی‌گری قطر، در اول جون ۲۰۱۴ آزاد و به قطر منتقل شد.
پس از انتقال به قطر، او و چهار عضو دیگر طالبان اجازه سفر و دیدار آزادانه با مردم را نداشتند.

این پنج عضو طالبان در امریکا با عنوان «طالبان پنجگانه» یا Taliban Five شناخته می‌شدند. در میان آنان، خیرالله خیرخواه شخصیتی تلقی می‌شد که احتمال بازگشتش به فعالیت‌های نظامی اندک بود و تصور می‌شد که در صورت پیوستن دوباره به طالبان، بیشتر در نقش یک چهره سیاسی ظاهر شود.
اگرچه جزییات توافق تبادل زندانیان میان امریکا و قطر همچنان محرمانه باقی مانده است، اما کمیته خدمات مسلح مجلس نمایندگان امریکا در آن زمان اعلام کرده بود که در این توافق، بر نظارت قطر بر این افراد و همچنین ممنوعیت سفر آنان به خارج از قطر، جمع‌آوری پول برای اهداف ممنوعه و تهدید منافع امریکا تأکید شده بود.

این کمیته در دسامبر ۲۰۱۵ اعلام کرد که اعضای «طالبان پنجگانه» پس از انتقال به قطر در فعالیت‌هایی مشارکت داشتند که از نظر ماهیت، مشابه اقدامات آنان پیش از بازداشت بود.
با وجود این محدودیت‌ها، این پنج مقام طالبان در یکی از مناطق مرفه و لوکس دوحه زندگی می‌کردند و از امکاناتی چون موترهای گران‌قیمت، خدمات درمانی رایگان و مواد غذایی تازه برخوردار بودند.

بو برگدال، سرباز امریکایی، در سال ۱۹۸۶ متولد شد و در سال ۲۰۰۸ به ارتش امریکا پیوست. او در نخستین مأموریت خارجی خود به یکی از پایگاه‌های نیروهای امریکایی در ولایت پکتیکا اعزام شد.
در آن زمان، مولوی سنگین، از اعضای شبکه حقانی، مسوول نظامی طالبان در پکتیکا بود.
برگدال در ۳۰ جون ۲۰۰۹ پس از خروج از پایگاه خود، در ولسوالی یوسف‌خیل پکتیکا توسط افراد وابسته به قاری اسماعیل بازداشت و سپس به مولوی سنگین تحویل داده شد.

سراج‌الدین حقانی، وزیر داخله کنونی طالبان، در یک مصاحبه گفت که پس از بازداشت برگدال، نیروهای امریکایی برای یافتن او فشار زیادی وارد کردند. او نیروهای امریکایی را متهم کرد که خانه‌های شماری از طالبان را تخریب کرده‌ و تعدادی از «مردم» را کشته‌ یا بازداشت کرده‌اند. به گفته او، مولوی سنگین برای مدت طولانی شخصاً از برگدال نگهداری می‌کرد.
قاری رحیم‌الله عمری، مسوول ارتباطات ملا سنگین، نیز گفته است که در آن زمان فضای منطقه به شدت امنیتی بود و روزانه چندین هواپیمای بدون سرنشین بر فراز منطقه پرواز می‌کردند و تقریباً هر روز بمباران انجام می‌دادند.
سرانجام در ۳۱ می ۲۰۱۴، بو برگدال در ولایت خوست و در چارچوب تبادل زندانیان میان امریکا و طالبان آزاد شد. در مقابل، خیرالله خیرخواه و چهار مقام دیگر طالبان از گوانتانامو به قطر منتقل شدند.

دونالد ترامپ، رییس‌جمهور ایالات متحده امریکا که در آن زمان نامزد انتخابات بود، برگدال را «خاین» خواند و گفت: «ما یک سرباز را گرفتیم، اما طالبان پنج قاتل را به دست آوردند؛ افرادی که بیش از هر کس دیگر نمی‌خواستیم آزاد شوند.»

دفتر سیاسی طالبان در قطر در جولای ۲۰۱۳ و کمتر از دو ماه پیش از اعلام رسمی مرگ ملا محمد عمر، توسط طیب آغا افتتاح شد.
طیب آغا در آن زمان رییس کمیسیون سیاسی طالبان بود.
پس از برافراشته‌شدن پرچم طالبان بر ساختمان این دفتر، حامد کرزی، رییس‌جمهور وقت افغانستان، واکنش تندی نشان داد. در نتیجه، پرچم پایین آورده شد و فعالیت دفتر به شکل قابل توجهی محدود شد.

مذاکرات صلح میان طالبان و امریکا در ۱۲ اکتبر ۲۰۱۸ در دوحه آغاز شد. خیرالله خیرخواه عضو هیات مذاکره‌کننده طالبان در ۱۰ دور گفت‌وگو طی ۱۸ ماه بود.
او در آن زمان در گفتگو با رسانه‌ها، موضوع ساختار نظام آینده افغانستان، انتخابات و حقوق زنان را «مسایل فرعی» توصیف کرده و مذاکره با دولت جمهوری به رهبری محمد اشرف غنی را رد کرد.
خیرخواه گفت: «ما از قبل گفته بودیم که با اداره کابل گفت‌وگو نمی‌کنیم، زیرا می‌دانستیم که آن‌ها در مذاکرات برای ما مشکل ایجاد می‌کنند و سپس به خارجی‌ها می‌گویند که با طالبان به توافق نمی‌رسند.»

در نهایت، توافق صلح میان ایالات متحده و طالبان در ۲۹ فبروری ۲۰۲۰ پس از ۱۸ ماه مذاکره در هتل شیراتون دوحه امضا شد. این توافق میان زلمی خلیلزاد، نماینده ویژه امریکا برای صلح افغانستان، و عبدالغنی برادر، معاون سیاسی طالبان، امضا شد.
در آن زمان حدود ۱۳ هزار نیروی امریکایی در افغانستان حضور داشتند و براساس توافق قرار بود شمار آن‌ها به ۸۶۰۰ نفر کاهش یابد. سرانجام در ۱۵ اگست ۲۰۲۱ نظام جمهوری سقوط کرد، طالبان وارد ارگ ریاست‌جمهوری شدند. در ۳۱ اگست همان سال آخرین نیروی امریکایی و ایتلاف از افغانستان خارج شد.

طالبان در ششم اگست ۲۰۲۱ شهر زرنج، مرکز ولایت نیمروز، را به‌عنوان نخستین شهر افغانستان تصرف کردند. پس از خروج اشرف غنی از افغانستان در ۱۵ اگست، نیروهای این گروه وارد ارگ شدند و ظرف ۱۱ روز تقریباً کنترول سراسر کشور را به دست گرفتند.
این گروه در هفتم سپتامبر ۲۰۲۱ کابینه سرپرست خود را معرفی کرد. در این کابینه هیچ زن حضور نداشت و نقش اقوام نادیده گرفته شده بود.
در این کابینه، خیرالله خیرخواه به عنوان سرپرست وزارت اطلاعات و فرهنگ تعیین شد.
این کابینه که بعداً به دستور هبت‌الله آخندزاده رسمیت یافت، عمدتاً میان مقام‌های ارشد و میانی حکومت نخست طالبان تقسیم شده بود.

خیرالله خیرخواه پس از چهار سال حضور در وزارت اطلاعات و فرهنگ، در اول سپتامبر ۲۰۲۵ با حکم هبت‌الله آخندزاده از وزارت برکنار و به عنوان والی منصوب شد.
او نخستین وزیری طالبان بود که در دوره دوم حاکمیت این گروه از مقام وزارت، به مقام ولایت تنزل می‌یابد.
خیرالله خیرخواه، در ۲۵ جنوری ۲۰۰۱ زمانی که والی هرات بود، در فهرست تحریم‌های کمیته تحریم‌های سازمان ملل متحد قرار گرفت. او همچنان در فهرست تحریم‌های ملل متحد باقی مانده است.

کد (9)