یادمان باشد، گرسنگی فقط نان می‌شناسد و آن را معجزه‌گر می‌داند و هرگز قومیت نمی‌شناسد و کارویژه‌ی برای آن قایل نیست. مردم افغانستان، از هر قوم و نژاد، به‌دلیل گرسنگی از افغانستان فرار می‌کنند؛ اما از بخت بد، باردیگر در مرزهای ایران گرفتار همان هیولای گرسنگی و تشنگی می‌شوند و جان می‌بازند؛ آنگاه ما سرگرم جنگ‌های قبیله‌ای و طایفه‌ای هستیم و برای خود افتخار می‌تراشیم.

حقیقت این است که ما چندان افتخار نداریم. ما مردمان بی‌هنر هستیم، اگر هنر می‌داشتیم و چیزی بلد بودیم بجای نزاع‌های باطل، اول فقر را ریشه‌کن می‌کردیم. لاف زدن آسان است، هرکس و هر دسته‌ای می‌توانند لاف بزنند و دیگران را تحقیر کنند. مهم دستاوردهای قابل محاسبه و ملموس است که به نظر ما نداریم، ادعاهای واهی که عیسی، موسی و ابراهیم از قوم ما بودند و قوم ما چنین‌کرد و چنان‌کرد، دستاورد نیست.

در‌ نهایت باید گفت؛ که هیچ افت و مریضی بالاتر و دردناک‌تر از مرض نافهمی و بی‌شعور در جامعه نیست.

سید جواد سجادی